10 Νοεμβρίου 2014

Μοριακή Βιολογία, Startups Και Εντυπώσεις Από Το Singularity University

Η Φαίη Χριστοδούλου είναι Αθηναία βιολόγος, με διδακτορικό από τη Χαϊδελβέργη που απέφερε δημοσιεύσεις σε περιοδικά-θρύλους όπως το Nature, το Science, το Cell. Αντί να ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα, όμως, συνίδρυσε πέρυσι ένα startup, το mirOculus. Η ομάδα έχει αναπτύξει μία συσκευή που με ένα απλό δείγμα αίματος μπορεί να διαγνώσει καρκίνο από πολύ νωρίς, ταχύτατα, φθηνά, και χωρίς να απαιτείται εξειδικευμένο προσωπικό για να κάνει το τεστ. Αυτό από μόνο του είναι πολύ σημαντικό για πολύ μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας.

miroculus-img

Αλλά φυσικά την καθαρά βιοτεχνολογική ιδέα πλαισιώνουν όλα όσα θα περίμενε κανείς το 2014. Ένα smartphone ανεβάζει τα δεδομένα στο cloud, η σύγκρισή τους με τα δεδομένα των υπόλοιπων χρηστών παίζει καθοριστικό ρόλο στην αξιοπιστία της διάγνωσης, και τα big data που προκύπτουν θα είναι ανυπολόγιστης αξίας για όποιον ερευνητή τα ξεψαχνίσει. Η δημοσίευση αυτού του ερευνητή και οι εφαρμογές της, θα είναι ανυπολόγιστης αξίας για όλους μας. Όλα αυτά τράβηξαν την προσοχή και του γνωστού μεγάλου συνεδρίου τεχνολογίας TED Global, το οποίο φιλοξένησε στη σκηνή του μία πρώτη παρουσίαση της εφεύρεσης φέτος τον Οκτώβριο.

Υπάρχει όμως κάτι ακόμα σε αυτή την ιστορία, που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Την ομάδα του mirOculus την έφερε κοντά η φοίτηση στο Singularity University, την περιβόητη Μέκκα της καινοτομίας που ίδρυσαν το 2008 ο Ρέι Κούρτσβαϊλ με τον Πίτερ Διαμαντή. Και οι δύο έχουν συνδέσει το όνομά τους με φουτουριστικές ιδέες και υπεραισιόδοξες προβλέψεις για το πολύ κοντινό μέλλον, ειδικά για την τεχνητή νοημοσύνη ο ένας, και για τα ταξίδια στο διάστημα ο άλλος. Δεν επαναπαύονται στις προβλέψεις, όμως, κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους για να καταλύσουν την έλευση αυτού του μέλλοντος. Μεταξύ πολλών άλλων, ο Κούρτσβαϊλ εργάζεται από πέρυσι στην Google (αξιοποιώντας όλα της τα resources με όποιον τρόπο μπορεί), και ο Διαμαντής οργανώνει τα βραβεία X Prize που προωθούν καινοτομίες σε κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Singularity University είναι ένα φυτώριο νέων φιλόδοξων projects προς κάθε ρηξικέλευθη κατεύθυνση. Αναρωτιέται κανείς, τι ακριβώς συμβαίνει εκεί.

miroculus-team

Πριν λίγο καιρό οργανώθηκε στην Αθήνα το πρώτο Health Forward, μια εκδήλωση με θέμα την επιστήμη της υγείας, όπου διάφοροι ενδιαφέροντες και σημαντικοί ομιλητές γέμισαν τη μέρα με συναρπαστικές ιδέες και εξελίξεις. Ανάμεσά τους και η Φαίη Χριστοδούλου. Ήταν ιδανική ευκαιρία να συναντηθούμε και να μου λύσει πολλές απορίες η ίδια. Μιλήσαμε για την εμπειρία του Singularity University, το disruption, τον Ρέι Κούρτσβαϊλ και τα ρομπότ, μεταξύ άλλων.

 

Πες δυο λόγια για σένα, πού ζεις, πώς μεγάλωσες, ποια η σχέση σου με την επιστήμη από μικρή ως τα τώρα.

Μεγάλωσα στην Αθήνα, και στην οικογένειά μου οι μισοί είναι επιχειρηματίες, ενώ οι άλλοι μισοί γιατροί, συμπεριλαμβανομένης της μητέρας μου. Οπότε ο πρακτικός τρόπος σκέψης και η επιστήμη υπήρχαν στη ζωή μου έτσι. Τώρα, το σχολείο δεν μου άρεσε καθόλου και δεν ήμουν καλή μαθήτρια, ενώ έλεγα ότι όταν τελειώσω θα ασχοληθώ με οικονομικά. Μέχρι που στη Β' λυκείου έκανα βιολογία, και τρελάθηκα. Πέρα από το ίδιο το αντικείμενο, είχαμε έναν καθηγητή που με ενέπνευσε πραγματικά. Έπεσα με τα μούτρα, και αποφάσισα ότι θα κάνω αυτό.

Αντί να δώσω πανελλήνιες, πήρα το δίπλωμα International Baccalaureate. Στη συνέχεια αποφοίτησα από το τμήμα βιολογίας του Σάσεξ με πολύ καλούς βαθμούς, κι έτσι μπόρεσα να ξεκινήσω το διδακτορικό μου κατ' ευθείαν, χωρίς να κάνω master πρώτα. Οπότε πήγα στη Χαϊδελβέργη και έκανα PhD στο European Molecular Biology Laboratory (EMBL). Πήγε πολύ καλά, έκανα δημοσιεύσεις σε Nature, Cell και Science.

Μια χαρά! Το θέμα του διδακτορικού, ποιο ήταν;

Πολύ περιληπτικά, μελετώντας μόρια RNA στο είδος Platynereis dumerilii αλλά και στον ανθρώπινο εγκέφαλο, βρήκαμε εκπληκτικές ομοιότητες, που τεκμηριώνουν ότι συγκεκριμένες εγκεφαλικές δομές είναι πανάρχαιες και δημιουργήθηκαν πρώτη φορά στον τελευταίο κοινό πρόγονο του ανθρώπου με το Platynereis dumerilii, που είναι ένα σκουλήκι. Αυτός ο κοινός πρόγονος έζησε πριν από περίπου 600 εκατομμύρια χρόνια (σ.σ. το σύμπαν έχει ηλικία 13,8 δισεκατομμυρίων ετών, η Γη σχηματίστηκε πριν 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, οι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν πριν 65 εκατομμύρια χρόνια και ο άνθρωπος υπάρχει τα τελευταία 200.000 χρόνια) και μπορούμε να υποθέσουμε με σχετική ασφάλεια ότι είχε έναν πρωτόγονο εγκέφαλο που μπορούσε ωστόσο να διαχειρίζεται την κυκλοφορία διάφορων ορμονών στο αίμα, ενώ λάμβανε σήματα και από βασικά αισθητήρια όργανα του οργανισμού. Όλα αυτά είναι λεπτομερέστατα στοιχεία που τα απολιθώματα δε θα μπορούσαν να μας τα έχουν πει ποτέ!

Επίσης, οι έρευνες στις οποίες συμμετείχα στη Χαϊδελβέργη είχαν και την πρωτοτυπία ότι έφεραν κοντά δύο πεδία της βιολογίας μέχρι τώρα ασύνδετα: Την μελέτη μικρών μορίων RNA και την εξελικτική-αναπτυξιακή βιολογία (evo-devo).

Κάνε και τώρα μία σύνδεση, πώς σε έφερε ένα τόσο ενδιαφέρον πεδίο της ακαδημαϊκής έρευνας στο Singularity University;

Λοιπόν, το διδακτορικό το τελείωσα ακριβώς στη χρονιά της κρίσης, το 2010, οπότε πέρασα αρκετά έντονα το δίλημμα "να επιστρέψω Ελλάδα και να μείνω, ή να φύγω;" Με απασχόλησαν πολύ όλα τα σχετικά με brain drain, κλπ. Τελικά σε πρώτη φάση είπα να μείνω, έκανα και αιτήσεις για υποτροφίες μήπως κάνω post-doc, αλλά κατέληξα πως δεν ήθελα να συνεχίσω στην έρευνα. Ασχολήθηκα με science communication, κάνοντας lobbying και public outreach και press στον ιδιωτικό τομέα καθώς και σε μία μη κερδοσκοπική εταιρεία.

Πέρασαν έτσι δύο χρόνια, και μια μέρα μου ανακοίνωσαν ότι πήρα μια υποτροφία (εγώ είχα ξεχάσει πια πως είχα κάνει και αίτηση!) και ότι μπορώ να πάω στο εργαστήριο να δουλέψω στα μRNA. Έκανα λοιπόν ένα post-doc στην Ακαδημία.

Κάπου εδώ όμως κόλλησε το επιχειρηματικό background της οικογένειας που λέγαμε πριν, και σιγουρεύτηκα πως θα αφήσω την έρευνα για να κάνω κάτι προς τα εκεί. Δεν ένιωθα καθόλου σιγουριά βέβαια για να ξεκινήσω κάτι επιχειρηματικό. "Τι ξέρω εγώ από business model, market analysis και τέτοια;" Επίσης δεν είχα δίκτυο από ανθρώπους σε αυτά τα πράγματα, τίποτα. Είπα να κάνω ένα MBA, ή κάτι αντίστοιχο σύντομο, compact, έντονο, που να μου δώσει και γνώσεις, αλλά και ψυχολογική στήριξη. Ήξερα από το EMBL μια κοπέλα που πήγε στο Singularity University, οπότε είπα να δοκιμάσω αυτό. Πήγα με τα ¾ των εξόδων καλυμμένα (σ.σ. τα πλήρη δίδακτρα είναι 30.000 δολάρια). Ήμουν και τυχερή, δεν είναι εύκολο να πάρεις υποτροφία.

 

singularity-campus

 

Στο σάιτ γράφουν ότι το πρόγραμμα τρέχει κάθε καλοκαίρι για 10 εβδομάδες, και ότι συμμετέχουν 80 άτομα τη φορά. Για πες, πώς είναι το Singularity University;

Είναι κανονικό space camp! Μέσα σε αυτές τις δέκα εβδομάδες βγαίνεις από την πρίζα και την πραγματικότητα. Για να καταλάβεις, στο τέλος γίνεται ειδικό μάθημα reintegration, για ομαλή επανένταξη στην κανονική ζωή.

Κατά τα άλλα, το πρώτο που παθαίνεις μόλις πας εκεί είναι ένα πολύ μεγάλο σοκ από τα βιογραφικά των γύρω σου, "τι κάνω εγώ εδώ πέρα;" λες. Όλα τα παιδιά στο SU είναι ένας κι ένας. Και όχι μόνο λόγω ακαδημαϊκών προσόντων, αλλά και λόγω actual facts. Δεν έρχονται μόνο επιστήμονες, έρχονται και επιχειρηματίες -άνθρωποι που ήδη έφτιαξαν εταιρείες και έβγαλαν εκατομμύρια, αλλά είπαν να περάσουν να κάνουν και λίγο Singularity. Και επίσης δικηγόροι και τα πάντα. Πρόκειται για μία Βαβέλ από όλα τα γνωστικά αντικείμενα και από όλα τα walks of life. Από τους πολύ πολύ πλούσιους μέχρι παιδιά που δεν είχαν φύγει ποτέ από φτωχό χωριό τους στην Ινδία. Αυτό από μόνο του σου δίνει παραστάσεις και ερεθίσματα που δεν ξέρω αν μπορείς να τα βρεις πουθενά αλλού.

Μετά περνάς πέντε εβδομάδες να ακούς όλο το πρωί ομιλίες επιπέδου TED Global πάνω σε όλα τα τρέχοντα θέματα: Βιοτεχνολογία-βιοπληροφορική, τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική, ενέργεια-συστήματα-περιβάλλον, ιατρική και νευροεπιστήμη, δίκτυα-υπολογιστές, νανοτεχνολογία. Αυτά, μπορεί κανείς να τα χωρίσει σε δύο μεγάλες κατηγορίες, "τι επιστήμη υπάρχει εκεί έξω σήμερα" και "τι big data, τι δεδομένα έχουν μαζευτεί εκεί έξω σήμερα".

Και όλα συγκλίνουν στο κομμάτι των Global Grand Challenges.

Ο λόγος που μας τα μαθαίνουν όλα αυτά, είναι να συνδυαστούν μέσα μας λεπτομερείς γνώσεις για την κατάσταση του πλανήτη και των ανθρώπων σήμερα (και των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν), με εξίσου λεπτομερείς γνώσεις πάνω σε όλες τις εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία, που ουσιαστικά είναι ένα οπλοστάσιο από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να βρούμε τις λύσεις.

Ακριβώς τον όρο Global Grand Challenges, τον αναφέρει και ο Διαμαντής στο βιβλίο του, το Abundance. Το έχεις διαβάσει;

Φυσικά. Το Abundance είναι required reading στο SU, εκτός από το κείμενο είναι πολλά στοιχεία συγκεντρωμένα σε ένα σημείο, με τις κατάλληλες (άφθονες) παραπομπές, τα διαγράμματα, και το μήνυμα είναι σαφές: Ζούμε σε μία εποχή με τόσο πολλές δυνατότητες, που δεν έχουμε προλάβει να τις συνειδητοποιήσουμε ακόμα. Αρκεί να συνδυάσουμε υπάρχουσες γνώσεις και τεχνολογίες με νέους τρόπους, για να επηρεάσουμε και να βελτιώσουμε τις ζωές δισεκατομμυρίων ανθρώπων με πολλούς καθοριστικούς τρόπους.

Αν δεν το διαβάσουμε εμείς, ποιος θα το διαβάσει;

Σωστά. Οπότε παρακολουθείτε τα TED-like talks και διαβάζετε το Abundance. Τι γίνεται μετά;

Λέγαμε για τις πρώτες πέντε εβδομάδες, όπου τα πρωινά βλέπουμε τις ομιλίες. Τα βράδια μαζευόμαστε σε διάφορα δωμάτια, σύμφωνα με focus groups. Υπάρχουν groups με θέματα από δημοκρατία 2.0, μέχρι διαχείριση σκουπιδιών, αφθονία φαγητού, κλπ. Οπότε τα διαβάζεις όλα, διαλέγεις ποια πιστεύεις ότι σε ενδιαφέρουν, και πας εκεί.

Ή πας στην πρώτη συγκέντρωση όλων απλά σαν τουρίστας, βλέπεις ποια σου τραβούν την προσοχή και κανονίζεις σε αυτά τα groups να παρακολουθήσεις και τα παρακάτω ραντεβού.

Μέσα από όλες αυτές τις δραστηριότητες, γνωρίζεις ανθρώπους με το ίδιο πάθος με σένα για να λύσουν συγκεκριμένη κατηγορία προβλημάτων, έχοντας όμως ο καθένας άλλες σκοπιές κλπ. Εκτίθεσαι στις -ή μάλλον βομβαρδίζεσαι από- τεχνολογίες και προβλήματα, οπότε το problem-solving σου εκτινάσσεται. Και βεβαίως άλλες προσλαμβάνουσες και άλλο skillset θα αξιοποιήσει ένας πλούσιος μορφωμένος, και άλλο ο φτωχός ταλαντούχος. Είναι όμως και οι δύο εκεί μπροστά να συζητήσουν και οι ζυμώσεις που γίνονται φέρνουν την δημιουργία, την έμπνευση, την καινοτομία.

Σιγά σιγά λοιπόν κρυσταλλώνεται μέσα σου μια απάντηση στο "σε τι και με ποιούς θα ήθελα να δουλέψω;"

Μόλις τελειώσει αυτή η πρώτη φάση των πέντε εβδομάδων, σου ζητάνε να κάνεις team up με κάποιους από 1-5 άτομα, και τότε αυτή η ομάδα θα πρέπει να δουλέψει μέχρι το τέλος του προγράμματος (για τις υπόλοιπες πέντε εβδομάδες) και να βρει μια λύση σε Global Grand Challenge, αξιοποιώντας μία exponential technology. Πρέπει να φτιάξει ένα functional prototype και ένα βιώσιμο business plan με προοπτική να έχει impact στις ζωές ενός δισεκατομμυρίου ανθρώπων σε 10 χρόνια.

(σ.σ. Ξαναδιάβασε αυτή την παράγραφο, αγαπητέ αναγνώστη. Δώσε προσοχή στα νούμερα: 5μελής ομάδα, 5 βδομάδες, 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι. Ζούμε στην εποχή που κάτι τέτοιο όχι μόνο είναι δυνατό, αλλά αρχίζει να συμβαίνει και συχνά!)

Βέβαια δε σε αφήνουν έτσι μόνο σου να το κάνεις αυτό. Όλο το faculty είναι γεμάτο high achievers από όλους τους κλάδους, που ξέρουν πολύ καλά τι συμβαίνει. Μέσα σε αυτές τις εβδομάδες βλέπουν τι χτίζεται και σου δίνουν συχνό και αυστηρό feedback. Έτσι ανεβάζουν τον πήχη και σε βοηθούν να κάνεις το πρότζεκτ scalable, ώστε να έχει μεγάλο impact.

Α, και εννοείται δεν κοιμάσαι, έτσι; Το Singularity University είναι και Sleepless University!

Είσαι νύχτα μέρα με την ομάδα σου, δένεστε, αναπτύσσεις αδελφική φιλία μαζί τους και είσαι τρομερά περήφανος γι' αυτούς! Και είναι φοβερή εμπειρία στο τέλος να δεις τι έκαναν οι άλλες ομάδες αυτές τις πέντε εβδομάδες. Στο τέλος γίνεται και ένας εσωτερικός διαγωνισμός μεταξύ των ομάδων του SU, και οι 3-4 καλύτερες ομάδες μπορούν να κάνουν pitch και σε επενδυτές της Silicon Valley. Αλλά αυτό είναι το λιγότερο, κάτι εντελώς τυπικό για να “διαγωνιστούμε” και να σκεφτόμαστε ένα “βραβείο” στο τέλος.

Γιατί τελικά το ουσιαστικό κέρδος είναι μία νέα οικογένεια, με κοινό, βαθιά ριζωμένο στόχο. Ένα γερό network ικανών ανθρώπων. Ακόμα και αν δεν πιάσει το startup που έφτιαξες στο SU, το επόμενο, ή το μεθεπόμενο θα πιάσει. Έχεις ακόμα αποκτήσει πρόσβαση σε ομάδα stellar, μπορώ να σηκώσω το τηλέφωνο και να μιλήσω με τους top ανθρώπους του πλανήτη στα πάντα.

su-team

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ: