Άκου να δεις! Βρέθηκε ότι κάθε δελφίνι ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένο ήχο με τρόπους που θυμίζουν το πώς αντιδρούμε εμείς όταν κάποιος λέει το όνομά μας. Τα καινούρια στοιχεία δίνουν στα δελφίνια και μία πρωτιά: Είναι τα πρώτα θηλαστικά όπου η χρήση ονομάτων τεκμηριώθηκε τόσο καλά. Ή τέλος πάντων τα δεύτερα. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >
Ναι, όταν μιλάμε για πράγματα όπως οι πυραμίδες, τα ταξίδια του Κολόμβου και οι επιταχυντές σωματιδίων, φαίνεται πως τα κίνητρα είναι μόνο τρία. Είτε θα δοξάσουμε θεούς και μονάρχες, είτε θα πολεμήσουμε, είτε επενδύσουμε στοχεύοντας σε τεράστια οικονομικά οφέλη. Και μιας και η ανθρώπινη φύση συλλογικά δε διαφαίνεται να αλλάζει στο εγγύς μέλλον, αν θέλουμε να υλοποιήσουμε πιο ιδεαλιστικούς στόχους μάλλον είμαστε αναγκασμένοι να βρούμε πώς θα βγούμε και κερδισμένοι οικονομικά από την επίτευξή τους.
Έτσι περίπου τα λέει ο Νηλ Ντεγκράς Τάισον στο βίντεο, και ελπίζει πως θα καταφέρουμε κάπως να πάμε και στον Άρη.
Θυμήσου επίσης:
Ένα κολοσσιαίο σύγχρονο συλλογικό πρότζεκτ που για κάποιο λόγο δεν είναι πολύ γνωστό
Πριν από λίγες ώρες δημοσιεύτηκε στο Nature κάτι πολύ σημαντικό: Ερευνητές χρησιμοποιήσαν μια δυνατότητα ενός γονιδίου που έχουμε όλοι μας, και φυσιολογικά εμπλέκεται στον καθορισμό του φύλου, για να "σβήσουν" το βλαβερό τρίτο χρωμόσωμα 21 που έχουν τα άτομα με σύνδρομο Down. Ουσιαστική κουβέντα για θεραπεία του συνδρόμου είναι κάπως πρόωρη, αλλά οι βιοχημικές διαδικασίες που μελέτησαν οι ερευνητές είναι πάρα πάρα πολύ ενδιαφέρουσες, και τα αποτελέσματα εξαιρετικά σημαντικά. Πραγματικά αξίζει να καταλάβεις τι έχουν πετύχει.
Θα προσπαθήσω σύντομα και ευχάριστα να κάνω μία ανακεφαλαίωση των βασικών που έμαθες στο σχολείο. Αν τα θυμάσαι, μπορείς να προσπεράσεις τις επόμενες τρεις παραγράφους.
Στον πυρήνα του καθενός από τα 100 τρισεκατομμύρια κύτταρα του σώματός σου, βρίσκεται ένα αντίγραφο του DNA σου. (Για να καταλάβεις τι σημαίνει 100 τρισεκατομμύρια, θυμήσου την αίθουσα που έκανες μάθημα στο γυμνάσιο. Τώρα φαντάσου την γεμάτη αλάτι απ' άκρη σ' άκρη και μέχρι το ταβάνι. Να ένα τρισεκατομμύριο κόκκοι αλατιού.)
Το DNA σου δεν βρίσκεται εκεί σαν μια συνεχόμενη, ατέλειωτη αλυσίδα. Είναι χωρισμένο σε 23 ζευγάρια πανομοιότυπων αλυσίδων (46 αλυσίδες στο σύνολο, λοιπόν, που είναι ανά δύο ίδιες). Μιλάμε για 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων. Δύο χρωμοσώματα 1, δύο χρωμοσώματα 2, κλπ. Το σύνδρομο Down όμως έχει και άλλο όνομα. Λέγεται τρισωμία 21. Επειδή, λόγω ελαττωματικής λειτουργίας των κυτταρικών μηχανισμών, ένα στα χίλια μωρά γεννιούνται με τρία χρωμοσώματα 21 στα κύτταρά τους, αντί για δύο. Τα συμπτώματα του συνδρόμου Down προκαλούνται από τις έξτρα πρωτεΐνες που δημιουργούνται και δουλεύουν στα κύτταρα των πασχόντων.
Λίγο ακόμα υπομονή, το μάθημα γενετικής τελειώνει σε αυτή την παράγραφο. Από τα 23 ζευγάρια ίδιων χρωμοσωμάτων που είπαμε πριν, το ένα ζευγάρι καθορίζει το φύλο, και είναι ίδιο μόνο στις γυναίκες (αντί για 1,2,3, ονομάζουμε τα χρωμοσώματα X, και συμβολίζουμε το ζεύγος με ΧΧ). Οι άντρες έχουν ένα σαν των γυναικών και ένα ολόδικό τους (ΧΥ το ζεύγος, λοιπόν).
Και τώρα ξέρεις ό,τι χρειάζεται για να δεις τη μαγκιά των ερευνητών.
Υπάρχει στο χρωμόσωμα Χ ένα γονίδιο που δεν κωδικοποιεί κάποια πρωτεΐνη. Το RNA που θα προκύψει από αυτό, όμως, δεν αφήνει το κύτταρο να χρησιμοποιήσει τα υπόλοιπα γονίδια του χρωμοσώματος. Με πιο απλά λόγια: Υπάρχει ένα γονίδιο που γυρνάει στη θέση off τον διακόπτη ενός ολόκληρου χρωμοσώματος. Φυσιολογικά, η δουλειά αυτού του γονιδίου είναι να "κλείνει" το έξτρα χρωμόσωμα X των γυναικών. Ε, καιρός να κλείσει και το έξτρα χρωμόσωμα 21 των ανθρώπων με σύνδρομο Down.
Αυτό που έκαναν οι ερευνητές, βασισμένοι στην παραπάνω ιδέα τους, ήταν να πάρουν το γονίδιο-διακόπτη από το χρωμόσωμα Χ, και -δουλεύοντας σε ζωντανά κύτταρα ανθρώπων με σύνδρομο Down- να το ενώσουν με το τρίτο χρωμόσωμα 21 των κυττάρων. Το πείραμα πέτυχε, και τα κύτταρα που πείραξαν οι ερευνητές δεν παρήγαγαν τις επιπλέον πρωτεΐνες του χρωμοσώματος 21. Με βάση όσα ξέρουμε σήμερα για το σύνδρομο Down, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα κύτταρα "θεραπεύθηκαν".
Χρειάζεται πολλή έρευνα ακόμα, και δύσκολη δουλειά και πειράματα. Τι θα γίνει με τις έξτρα πρωτεΐνες που είχαν ήδη δημιουργηθεί μέχρι τη στιγμή της παρέμβασης; Δεν προκάλεσαν κάποια μη αναστρέψιμη βλάβη; Και πώς θα μπορέσουν να βάλουν αυτό το γονίδιο και στα 100 τρισεκατομμύρια κύτταρα ενός ανθρώπου; Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις σε αυτά και στα παρόμοια ερωτήματα, όπως καταλαβαίνεις. Μια ιατρική εφαρμογή απέχει περίπου 10 χρόνια από σήμερα. Τα καλά νέα: Με δέκα χρόνια εξέλιξης και των υπόλοιπων γενετικών τεχνικών, μπορεί τελικά να μη χρειαστεί να γίνουν δοκιμές και πειράματα σε ανθρώπους. Επιπλέον, οι επιστήμονες ανά τον κόσμο έχουν πια στα χέρια τους ένα πολύ ισχυρό εργαλείο για να καταλάβουν καλύτερα και τους πιο λεπτούς μηχανισμούς της τρισωμίας 21. Και φυσικά, η τρισωμία 21 δεν είναι η μόνη χρωμοσωμική ανωμαλία. Υπάρχει και το σύνδρομο Edward (τρισωμία 18) και το σύνδρομο Patau (τρισωμία 13), κλπ.
Όλα αυτά μπορούν τώρα να μελετηθούν πολύ καλύτερα.
Περισσότερες πληροφορίες (αγγλιστί):
Το abstract της έρευνας στο Nature
Πώς τα χρωμοσώματα Χ και Y καθορίζουν το φύλο
Για τη φυσιολογική λειτουργία του γονιδίου-διακόπτη στις γυναίκες
Ένα άρθρο στο scienceworldreport
Ένα άρθρο στο gizmodo
Σε αυτό το μικρό βίντεο βλέπεις την απόπειρα ενός youtuber να εξηγήσει την περίεργη κατάσταση με τη ροζ λίμνη της Αυστραλίας. Όπως ίσως θυμάσαι, αν παρακολουθείς το Blue Dot από το Φεβρουάριο, στην Αυστραλία υπάρχουν δύο ροζ λίμνες, η Χατ και η Χίλιερ. Ξέρουμε πως στη Χατ ζει ένα αλόφιλο φύκι, που στο πολύ πολύ αλμυρό περιβάλλον της λίμνης εκκρίνει μια ροζ χρωστική την οποία χρησιμοποιεί σαν αντηλιακό (μην εκπλήσσεσαι -σκέψου και πώς κι εμείς χρησιμοποιούμε τις πορτοκαλί χρωστικές του καρότου σαν αντηλιακό).
Αλλά στη Χίλιερ δε βρέθηκε ακόμα το αίτιο της ροζότητας. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >
Σε αυτό εδώ το site, μπορείς να παίξεις το εξής παιχνίδι: Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Πόσο κάνει 3 και 5; 8 ή 12; Τέτοια. Το twist έρχεται με το χρονόμετρο και το απειλητικά κινούμενο πορτοκαλί φόντο, που αναπόφευκτα θα αρχίσει να σε αγχώνει αργά ή γρήγορα. Και κάπου εκεί απλά ξεχνάς κι αυτά που ξέρεις.
Καλή επιτυχία.
UPDATE: Βεβαίως υπάρχουν άνθρωποι που δε μασάνε με κάτι τέτοια. Στην Ιαπωνία. Η @Loukimia μου έστειλε αυτό. Στο βίντεο, ο διαγωνιζόμενος θα δει τους τριψήφιους αριθμούς στην οθόνη και θα τους προσθέσει.
Έτσι που λες.