Άνθρωπος (129 άρθρα)

Να εδώ ο κοινωνιολόγος/βιοηθικολόγος Πολ Ρουτ Γουόλπ να εκφράζει τη διαφωνία του με τις ιδέες του Ρέι Κούρτσβαϊλ σχετικά με τη Μοναδικότητα (Singularity), αυτή τη στιγμή που θα έρθει περίπου το 2045 και θα αλλάξει τον κόσμο δραματικά, μεταμορφώνοντάς μας σε αθάνατες μηχανές με αδιανόητες δυνατότητες.

Ναι, ακούγεται απίθανο. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Πριν 10-15 χρόνια, όταν τα βλαστικά κύτταρα άρχισαν να γίνονται buzzword, υπήρχε η αίσθηση πως σήμερα η in vitro δημιουργία μιας καρδιάς από βλαστοκύτταρα θα είναι κάτι απολύτως εφικτό. Αλλά όπως ξέρεις, δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο ακόμα. Σε γενικές γραμμές, ο λόγος είναι ότι ακόμα δεν έχουμε ιδέα πώς θα εξομοιωθεί ο φυσικός τρόπος δημιουργίας των πολύπλοκων δομών ενός οργάνου σαν τον πνεύμονα.

"These organs are immensely complex," he said. "They've got nerves, blood vessels, in the case of the liver, a bile system – there are huge degrees of complexity. These things take a long time to grow in humans, let alone in the lab without all the natural cues that occur in the growing embryo. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Να ένα κρυφό αριστούργημα. Το 1983, ο γνωστός πολυμαθής και πολυγραφότατος Ισαάκ Ασίμωφ έδωσε μία "συνέντευξη" για το περιοδικό των Μάπετς. Το ύφος είναι χαλαρό, σίγουρα απευθυνόταν σε μικρές ηλικίες. Λέει όμως πράγματα εξαιρετικά ενδιαφέροντα. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Εδώ μπορείς να δεις το TED-talk που έδωσαν πριν λίγο καιρό δύο νευροεπιστήμονες του MIT, αφού κατόρθωσαν πρόσφατα το εξής: Δημιούργησαν μια πλαστή ανάμνηση σε ποντίκια. Μία πλαστή ανάμνηση. Να θυμάσαι κάτι που δεν έγινε ποτέ. Φαντάσου ότι παίρνω την ανάμνηση που έχεις από τον σεισμό του 1999 και, αφού την πειράξω λίγο, θυμάσαι πολύ καθαρά ότι έγινε σεισμός και χθες στη δουλειά σου. Κάτι τέτοιο.

Βεβαίως η μνήμη μας ούτως ή άλλως δεν είναι 100% αξιόπιστη, και πολύ συχνά έχει διαπιστωθεί ότι θυμόμαστε άλλα αντ' άλλων από την παιδική μας ηλικία, είτε επειδή ακούσαμε μια ιστορία πολλές φορές και τελικά την κάναμε ανάμνηση, είτε επειδή απλά ξεχνάμε και συμπληρώνουμε τα κενά on the fly.

Αλλά το να μπορείς να το κάνεις αυτό ελεγχόμενα;

Πρώτα απ' όλα, αποτελεί μια χειροπιαστή απόδειξη της ολοένα μεγαλύτερης κατανόησης της μνήμης και του εγκεφάλου. Όπως λένε και οι μηχανικοί, αν δεν μπορείς να φτιάξεις κάτι, δεν το έχεις καταλάβει αρκετά καλά. Και ζούμε στην εποχή που είναι ορατό το ενδεχόμενο να δοθούν οριστικές απαντήσεις σε φιλοσοφικά ερωτήματα χιλιετιών, ενώ πολλοί άνθρωποι με προβλήματα υγείας σχετιζόμενα με τον εγκέφαλο θα μπορούν να βοηθηθούν πολύ πιο ουσιαστικά (κάτι τέτοιο, πχ).

Όμως προκύπτουν και διάφορα θέματα ηθικής φύσης, τα οποία διαφορετικούς ανθρώπους τους απασχολούν σε βαθμούς ποικίλους. Η συζήτηση που μπορεί να γίνει πάνω σε αυτά είναι μεγάλη, δύσκολη και σημαντική. Θυμήσου και ταινίες σαν την "Ολική Επαναφορά" ή την "Αιώνια Λιακάδα Ενός Καθαρού Μυαλού". Το σίγουρο είναι ότι κανείς δεν θέλει να μας προλάβουν οι εξελίξεις.

Οι ερευνητές το ξέρουν αυτό, και στην αποπάνω ομιλία τονίζουν ότι τώρα είναι ο καιρός να αρχίσει ένας δημόσιος διάλογος πάνω στο θέμα. Και ζούμε στην εποχή που μπορούν και οι ίδιοι να κάνουν ένα ακόμα ουσιαστικό βήμα: Χθες ο ένας εκ των δύο, ο μουσάτος Στηβ Ραμίρεζ, έστησε ένα AMA (ask me anything) στο reddit. Όποιος ήθελε, μπορούσε να τον ρωτήσει ό,τι του κατέβει στο μυαλό. Σε λίγες ώρες μαζεύτηκε πολύ ενδιαφέρον υλικό, από διευκρινήσεις πάνω στα πειράματά του και την γνώμη του πάνω στις επερχόμενες εφαρμογές ή της ηθικές προεκτάσεις, έως την ομοιότητα της ζωής του με τα phdcomics και την επιθυμία του να εργασθεί κάποια στιγμή ως επιστημονικός σύμβουλος ταινιών επιστημονικής φαντασίας. Επίσης, προτιμάει την Σκάρλετ Τζοχάνσον από τη Νάταλι Πόρτμαν, ενώ ξαφνικά του έγραψε και ένας παλιός φίλος που είχαν να μιλήσουν χρόνια (ο οποίος παίζει και να είναι Έλληνας -έχει το nickname "Pappathan").

The thought that a 3lb lump of meatloaf, tucked neatly behind your ears, packaged into wonderfully organized pockets of chemistry, are everything that makes you, you. The memory of your first kiss, every thought ever thought up, you being able to read this right now -- that 3lb lump of wonder-stuff enables all of it. It even makes mental time travel possible by closing your eyes and simply remembering. It's nature's only time machine so far, and I get to dedicate my life to figuring it out. That child-like sense of wonder is replenished every time with that thought.

Όλες οι ερωτοαπαντήσεις, εδώ.

Θυμήσου:
Η μάθηση φθείρει τον εγκέφαλο (προσωρινά, but still)
Η ομιλία του Τζεφ Χώκινς για τη λειτουργία του εγκεφάλου και την τεχνητή νοημοσύνη

Ο περισσότερος κόσμος καταλαβαίνει ότι το όνομα αυτού εδώ του site έχει να κάνει με τη Γη. Δεν ξέρουν όμως όλοι την ιστορική φωτογραφία που τράβηξε το Voyager το 1990, ή το βιβλίο του Καρλ Σέιγκαν με το ίδιο όνομα. Μπορείς να μάθεις γι' αυτά στο about του Blue Dot.

Επιπλέον, σήμερα, μπορείς να διαβάσεις και το κόμικ που έφτιαξε το zenpencils.com εικονογραφώντας την ομιλία που είχε δώσει ο Σέιγκαν με αφορμή την φωτογραφία: ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Πριν από λίγες ώρες δημοσιεύτηκε στο Nature κάτι πολύ σημαντικό: Ερευνητές χρησιμοποιήσαν μια δυνατότητα ενός γονιδίου που έχουμε όλοι μας, και φυσιολογικά εμπλέκεται στον καθορισμό του φύλου, για να "σβήσουν" το βλαβερό τρίτο χρωμόσωμα 21 που έχουν τα άτομα με σύνδρομο Down. Ουσιαστική κουβέντα για θεραπεία του συνδρόμου είναι κάπως πρόωρη, αλλά οι βιοχημικές διαδικασίες που μελέτησαν οι ερευνητές είναι πάρα πάρα πολύ ενδιαφέρουσες, και τα αποτελέσματα εξαιρετικά σημαντικά. Πραγματικά αξίζει να καταλάβεις τι έχουν πετύχει.

Θα προσπαθήσω σύντομα και ευχάριστα να κάνω μία ανακεφαλαίωση των βασικών που έμαθες στο σχολείο. Αν τα θυμάσαι, μπορείς να προσπεράσεις τις επόμενες τρεις παραγράφους.

Στον πυρήνα του καθενός από τα 100 τρισεκατομμύρια κύτταρα του σώματός σου, βρίσκεται ένα αντίγραφο του DNA σου. (Για να καταλάβεις τι σημαίνει 100 τρισεκατομμύρια, θυμήσου την αίθουσα που έκανες μάθημα στο γυμνάσιο. Τώρα φαντάσου την γεμάτη αλάτι απ' άκρη σ' άκρη και μέχρι το ταβάνι. Να ένα τρισεκατομμύριο κόκκοι αλατιού.)

Το DNA σου δεν βρίσκεται εκεί σαν μια συνεχόμενη, ατέλειωτη αλυσίδα. Είναι χωρισμένο σε 23 ζευγάρια πανομοιότυπων αλυσίδων (46 αλυσίδες στο σύνολο, λοιπόν, που είναι ανά δύο ίδιες). Μιλάμε για 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων. Δύο χρωμοσώματα 1, δύο χρωμοσώματα 2, κλπ. Το σύνδρομο Down όμως έχει και άλλο όνομα. Λέγεται τρισωμία 21. Επειδή, λόγω ελαττωματικής λειτουργίας των κυτταρικών μηχανισμών, ένα στα χίλια μωρά γεννιούνται με τρία χρωμοσώματα 21 στα κύτταρά τους, αντί για δύο. Τα συμπτώματα του συνδρόμου Down προκαλούνται από τις έξτρα πρωτεΐνες που δημιουργούνται και δουλεύουν στα κύτταρα των πασχόντων.

Λίγο ακόμα υπομονή, το μάθημα γενετικής τελειώνει σε αυτή την παράγραφο. Από τα 23 ζευγάρια ίδιων χρωμοσωμάτων που είπαμε πριν, το ένα ζευγάρι καθορίζει το φύλο, και είναι ίδιο μόνο στις γυναίκες (αντί για 1,2,3, ονομάζουμε τα χρωμοσώματα X, και συμβολίζουμε το ζεύγος με ΧΧ). Οι άντρες έχουν ένα σαν των γυναικών και ένα ολόδικό τους (ΧΥ το ζεύγος, λοιπόν).

Και τώρα ξέρεις ό,τι χρειάζεται για να δεις τη μαγκιά των ερευνητών.

Υπάρχει στο χρωμόσωμα Χ ένα γονίδιο που δεν κωδικοποιεί κάποια πρωτεΐνη. Το RNA που θα προκύψει από αυτό, όμως, δεν αφήνει το κύτταρο να χρησιμοποιήσει τα υπόλοιπα γονίδια του χρωμοσώματος. Με πιο απλά λόγια: Υπάρχει ένα γονίδιο που γυρνάει στη θέση off τον διακόπτη ενός ολόκληρου χρωμοσώματος. Φυσιολογικά, η δουλειά αυτού του γονιδίου είναι να "κλείνει" το έξτρα χρωμόσωμα X των γυναικών. Ε, καιρός να κλείσει και το έξτρα χρωμόσωμα 21 των ανθρώπων με σύνδρομο Down.

Αυτό που έκαναν οι ερευνητές, βασισμένοι στην παραπάνω ιδέα τους, ήταν να πάρουν το γονίδιο-διακόπτη από το χρωμόσωμα Χ, και -δουλεύοντας σε ζωντανά κύτταρα ανθρώπων με σύνδρομο Down- να το ενώσουν με το τρίτο χρωμόσωμα 21 των κυττάρων. Το πείραμα πέτυχε, και τα κύτταρα που πείραξαν οι ερευνητές δεν παρήγαγαν τις επιπλέον πρωτεΐνες του χρωμοσώματος 21. Με βάση όσα ξέρουμε σήμερα για το σύνδρομο Down, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα κύτταρα "θεραπεύθηκαν".

Χρειάζεται πολλή έρευνα ακόμα, και δύσκολη δουλειά και πειράματα. Τι θα γίνει με τις έξτρα πρωτεΐνες που είχαν ήδη δημιουργηθεί μέχρι τη στιγμή της παρέμβασης; Δεν προκάλεσαν κάποια μη αναστρέψιμη βλάβη; Και πώς θα μπορέσουν να βάλουν αυτό το γονίδιο και στα 100 τρισεκατομμύρια κύτταρα ενός ανθρώπου; Δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις σε αυτά και στα παρόμοια ερωτήματα, όπως καταλαβαίνεις. Μια ιατρική εφαρμογή απέχει περίπου 10 χρόνια από σήμερα. Τα καλά νέα: Με δέκα χρόνια εξέλιξης και των υπόλοιπων γενετικών τεχνικών, μπορεί τελικά να μη χρειαστεί να γίνουν δοκιμές και πειράματα σε ανθρώπους. Επιπλέον, οι επιστήμονες ανά τον κόσμο έχουν πια στα χέρια τους ένα πολύ ισχυρό εργαλείο για να καταλάβουν καλύτερα και τους πιο λεπτούς μηχανισμούς της τρισωμίας 21. Και φυσικά, η τρισωμία 21 δεν είναι η μόνη χρωμοσωμική ανωμαλία. Υπάρχει και το σύνδρομο Edward (τρισωμία 18) και το σύνδρομο Patau (τρισωμία 13), κλπ.

Όλα αυτά μπορούν τώρα να μελετηθούν πολύ καλύτερα.

Περισσότερες πληροφορίες (αγγλιστί):
Το abstract της έρευνας στο Nature
Πώς τα χρωμοσώματα Χ και Y καθορίζουν το φύλο
Για τη φυσιολογική λειτουργία του γονιδίου-διακόπτη στις γυναίκες
Ένα άρθρο στο scienceworldreport
Ένα άρθρο στο gizmodo