Βιοχημεία (27 άρθρα)

Ο Ντρου Μπέρυ έχει χαρακτηριστεί "Στίβεν Σπίλμπεργκ του μοριακού animation". Στα βιντεάκια παρακάτω μπορείς να καταλάβεις μόνος σου το γιατί (και κυρίως να εκπλαγείς ευχάριστα με την κομψότητα των μηχανισμών της ζωής σε μοριακό επίπεδο). Οι αναπαραστάσεις αυτές είναι ό,τι ρεαλιστικότερο έχουμε αυτή τη στιγμή, το next best thing από το να βλέπαμε με τα μάτια μας την κατάσταση σε ένα ζωντανό κύτταρο. Ενσωματώνουν όσες γνώσεις έχουμε για τους μηχανισμούς αυτούς, ακόμα και η ταχύτητά τους έχει αποδοθεί με ρεαλισμό.

Θυμήσου για τι κλίμακα μιλάμε. Η κάθε μικρή τελίτσα -ένα άτομο δηλαδή- στα animation είναι μία τέτοια. Και σε μία κουταλιά νερό υπάρχουν τόσες, όσοι όλοι οι κόκκοι άμμου στον πλανήτη μας.

Νάτος τώρα ο Ντρου ο Μπέρυ να μιλάει στο TED, ενώ δείχνει και μερικά καινούρια animations του:

Και για να σε βάλω στο γενικότερο κλίμα, πριν πας και σε άλλα μέρη του ίντερνετ να βρεις περισσότερα τέτοια βιντεάκια, ορίστε ένα ακόμα, όπου μας δείχνει και διαδικασίες που συμβαίνουν σε μεγαλύτερη κλίμακα από την μοριακή:

Περισσότερα βίντεο εδώ, αλλά και εδώ. Και εδώ μπορείς να διαβάσεις ένα αναλυτικό άρθρο που αναφέρει και άλλους molecular animators. Ξεκινάει παρομοιάζοντας την είσοδο της κάμερας στο κύτταρο με το πέταγμα του Λουκ Σκάιγουοκερ καθώς πλησιάζει το Death Star.

Ας μην ξεχνάμε πάντως και τα πρώτα βήματα εξοικείωσης που κάναμε σε τέτοιου είδους αναπαραστάσεις, μέσα από το φοβερό παιδικό που μας έμαθε βιολογία πριν κάμποσα χρόνια.

Πολύ ωραίο. Κρίμα που το ελληνικό Google δεν το δείχνει.

Τα τρυβλία Πέτρι παίρνουν το όνομά τους από τον Γιούλιους Ρίχαρντ Πέτρι που τα επινόησε (και όχι "ανακάλυψε"), όταν εργαζόταν ως βοηθός του Ρόμπερτ Κοχ στο Βερολίνο, περίπου στα 1877. Είναι πολύ χρήσιμα στην καλλιέργεια βακτηρίων. Οι επιστήμονες τα γεμίζουν με το λεγόμενο "θρεπτικό υλικό", δηλαδή ένα ζελέ εμπλουτισμένο με τις ουσίες που χρειάζεται το κάθε βακτήριο να έχει στο περιβάλλον του για να τρώει, και μπορούν μετά να παρατηρήσουν ό,τι τους ενδιαφέρει για τα βακτήρια που ζουν μέσα στο τρυβλίο.

Άλλη χρήση των τρυβλίων Πέτρι: Πίστα για Harlem Shake.

Η βιοτεχνολογία βγαίνει σιγά σιγά από τα πανεπιστημιακά εργαστήρια, οπότε κάτι τέτοιο ήταν το αναμενόμενο επόμενο βήμα. Γιατί να μπορεί να πετύχει το kickstarter που θα φτιάξει στυλό-3D-printer, ή ηλεκτρικό σκέιτμπορντ, και να μην μπορεί ένας να φτιάξει γενετικά τροποποιημένους σπόρους φυτών που φωσφορίζουν (και που ενδεχομένως να μπορούν να λύσουν το πρόβλημα του φωτισμού στις πόλεις -δωρεάν); ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Πρώτα, για να προλάβω την περίπτωση να μην ξέρεις και τόσα πολλά γύρω από το θέμα, δυο λόγια για να βοηθήσω να καταλάβεις πόσο σημαντικό είναι αυτό που έγινε.

Χονδρικά μιλώντας, τα περισσότερα όργανα δεν αποτελούνται μόνο από κύτταρα. Για να πάρει το όργανο το σχήμα του, τα κύτταρα κάθονται πάνω σε έναν αδρανή σκελετό από δομικές, όπως ονομάζονται, πρωτεΐνες. Ίσως έχεις ακούσει το κολλαγόνο, που είναι μία από αυτές.

Ενώ λοιπόν έχουμε κάνει κάποια σημαντικά βήματα στον εργαστηριακό χειρισμό κυττάρων (σκέψου την τεχνητή γονιμοποίηση, ή και τα βλαστικά κύτταρα), ο δομικός σκελετός δημιουργεί κάποιες περιπλοκές όταν πάμε να δουλέψουμε με όργανα. Δεν είναι τυχαίο ότι μία ουροδόχος κύστη ήταν το πρώτο όργανο που μπόρεσαν οι ερευνητές να δημιουργήσουν στο εργαστήριο πριν λίγα χρόνια -που προφανώς έχει πολύ απλούστερη δομή από έναν πνεύμονα.

Ας δούμε τώρα το βίντεο, όπου ένας ερευνητής περιγράφει τι κατάφερε τώρα ο ίδιος και η ομάδα του. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Με τα περισσότερα πράγματα ισχύει η εξής αρχή: Όσο πιο πολλοί ασχολούνται μαζί τους, τόσο καλύτερα αποτελέσματα προκύπτουν. Το πιο εύκολο παράδειγμα στην εποχή μας, είναι ίσως οι προσωπικοί υπολογιστές, από τον Μπιλ Γκέιτς μέχρι τα torrents και τα smartphone apps.

Με δεδομένες την σημασία και τις δυνατότητες της βιοτεχνολογίας, η Έλεν Γιόργκενσεν περιγράφει εδώ πώς θα μπορούσε να συμβεί κάτι παρόμοιο με τα κιτ βιοχημείας. ΔΙΑΒΑΣΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ >

Το βίντεο ξεκινάει λέγοντας λίγα πράγματα για την κλίμακα των κυττάρων και δείχνοντας ανθρώπινες τρίχες. Μετά βλέπουμε τον θυροειδή αδένα, την καρδιά, έναν πνεύμονα, ερυθρά αιμοσφαίρια, την οδοντική πλάκα. Επίσης μία σύγκριση των δοντιών ενός μωρού με έναν μερικώς απολιθωμένο χαυλιόδοντα μαμούθ. Και τέλος, νευρώνες του εγκεφάλου μας.

Τα χρώματα είναι βεβαίως τεχνητά, αλλά τα σχήματα είναι ακριβώς έτσι στην πραγματικότητα.

Αν θες να δεις κοντινές εικόνες και από άλλα πράγματα ακούγοντας δυο λόγια σχετικά, ρίξε μια ματιά εδώ.